Recesja dziąsła polega na dowierzchołkowym przemieszczeniu tkanek okołozębowych w stosunku do granicy szkliwno-cementowej, połączona z odsłonięciem powierzchni korzenia. Nierzadko towarzyszy jej ubytek twardych tkanek zęba.
Najczęstszą przyczyną jej powstawania jest u osób młodych nieprawidłowe szczotkowanie, a u starszych parodontoza. W miejscach gdzie kość wyrostka zębodołowego jest cienka, występują dehiscencje i fenestracje oraz cienki biotyp dziąsła, również dochodzi do dowierzchołkowego przemieszczania się brzegu dziąsła.
Szczególnie często recesje powstają przy wadach zgryzu związanych z doprzedsionkowym ustawieniem zębów.
Poniżej najczęściej stosowana klasyfikacja recesji.
Klasyfikacja wg Millera (z 1985 roku)
- Klasa I: Recesja nie przekracza linii śluzówkowo-dziąsłowej, w przestrzeni międzyzębowej; tkanki są prawidłowe.
- Klasa II: Recesja dochodzi lub przekracza linię śluzówkowo-dziąsłową, w przestrzeni międzyzębowej tkanki są prawidłowe.
- Klasa III: Recesja dochodzi lub przekracza linię śluzówkowo-dziąsłową, w przestrzeniach międzyzębowych występuje ubytek tkanek, a brzeg utraconej kości i/lub tkanek miękkich w przestrzeni międzyzębowej znajduje się dokoronowo w stosunku do brzegu recesji.
- Klasa IV: Recesja dziąsła przekracza linię śluzówkowo-dziąsłową, szczyt brodawek może znajdować się tu na poziomie zbliżonym do brzegu recesji.
Klasyfikacja Millera pozwala na prognozowanie skuteczności leczenia, czyli na ocenę, jaką część powierzchni korzenia można pokryć chirurgicznie. Duża dostępność naczyń krwionośnych pochodząca z tkanek miękkich i twardych otaczających recesję, w szczególności z przestrzeni międzyzębowych w recesjach klasy I i II, pozwala na uzyskanie całkowitego pokrycia recesji. W przypadku recesji klasy III można spodziewać się wyłącznie częściowego pokrycia recesji. Klasa IV jest natomiast przeciwwskazaniem do zabiegu chirurgicznego.
Recesje a leczenie ortodontyczne
Znajomość klasyfikacji Millera jest niezbędna do prawidłowej diagnostyki przedortodontycznej. Leczenie ortodontyczne może bowiem wpływać na położenie dziąsła brzeżnego zarówno w sposób pozytywny, jak i negatywny. Jeśli zęby przemieszczane są w obrębie wyrostka zębodołowego (kości), dziąsło zachowuje swój prawidłowy wygląd. Przemieszczanie zębów w kierunku policzkowym lub wargowym może predysponować do rozwoju recesji, szczególnie przy obecności cienkiej kości wyrostka zębodołowego, dehiscencji lub fenestracji kostnych przy cienkim biotypie dziąsła. Obecność grubego biotypu stanowi bezpieczną osłonę, co powoduje, że zagrożenie recesją jest dużo mniejsze.
Dlatego periodontologiczna diagnostyka przedortodontyczna polegająca na ocenie biotypu dziąseł, klas recesji, pomiarów głębokości sondowania, strefy dziąsła przyczepionego oraz połączona z odpowiednią interpretacją wyników jest niezwykle istotną częścią interdyscyplinarnego planu leczenia, pozwalającego na skuteczne i bezpieczne prowadzenie leczenia pacjenta.
Galeria przypadków i efekty leczenia
dzień dobry,
proszę o pomoc, obsuwaja mi się dziasla, jak to można zatrzymać?
Dzień dobry, w celu ustalenia przyczyn zmian i możliwych dróg podjęcia leczenia najlepiej byłoby, gdyby udała się Pani do stomatologa mającego doświadczenie w leczeniu periodontologicznym.
Im szybsza diagnostyka i eliminacja przyczyn, tym większa szansa na zachowanie zębów i zdrowego uśmiechu.
Obsuwanie się dziąseł (recesja) to proces, którego nie da się odwrócić domowymi sposobami – raz utracona tkanka dziąsła nie odrasta samoistnie. Można jednak skutecznie zatrzymać ten proces i zapobiec dalszym uszkodzeniom, a w zaawansowanych przypadkach poddać się zabiegom odbudowującym w gabinecie stomatologicznym.
Jak zatrzymać obsuwanie się dziąseł?
Zmień technikę szczotkowania: To najczęstsza przyczyna (tzw. recesja traumatyczna). Używaj miękkiej szczoteczki i unikaj mocnego szorowania w poziomie. Stosuj ruchy wymiatające lub szczoteczkę soniczną z czujnikiem nacisku.
Zadbaj o higienę międzyzębową: Regularne nitkowanie lub używanie szczoteczek międzyzębowych usuwa płytkę bakteryjną, która powoduje stany zapalne prowadzące do cofania się dziąseł.
Usuń kamień nazębny: Profesjonalne czyszczenie (skaling i piaskowanie) u dentysty jest niezbędne, by wyeliminować bakterie pod linią dziąseł.
Wylecz wady zgryzu i bruksizm: Przeciążenia zębów wynikające z krzywego zgryzu lub nocnego zgrzytania (bruksizmu) mogą dosłownie „wypychać” dziąsła. Warto skonsultować się z ortodontą lub periodontologiem.
Domowe sposoby na wzmocnienie dziąseł
Domowe metody pomagają jedynie w łagodzeniu stanów zapalnych, co pośrednio hamuje recesję:
Płukanki ziołowe: Napary z szałwii, rumianku lub kory dębu działają antyseptycznie i ściągająco.
Płukanie wodą z solą: Pomaga wyeliminować bakterie i łagodzi ból.
Żele stomatologiczne: Preparaty z chlorheksydyną (np. Elugel) pomagają w walce z silniejszym stanem zapalnym.
Profesjonalne leczenie kliniczne
Jeśli recesja jest duża, stomatolog (najlepiej periodontolog – specjalista od dziąseł) może zaproponować:
Dental Fraternity
Kiretaż: Głębokie czyszczenie kieszonek dziąsłowych.
Przeszczep dziąsła: Zabieg chirurgiczny polegający na pobraniu fragmentu tkanki (zazwyczaj z podniebienia) i naszyciu go w miejscu recesji, co pozwala fizycznie „odbudować” linię dziąseł.
Leczenie ortodontyczne: Jeśli przyczyną jest nieprawidłowe ustawienie zębów.
Oczywiście, dieta ma ogromny wpływ na kondycję tkanek przyzębia. Jeśli dziąsła się obsuwają, Twoim celem jest wzmocnienie kolagenu, z którego są zbudowane, oraz wygaszenie stanów zapalnych.
Oto najważniejsze składniki, które pomogą zatrzymać ten proces:
1. Witamina C – fundament dziąseł
Dziąsła to w dużej mierze tkanka łączna. Witamina C jest niezbędna do produkcji kolagenu, który działa jak „rusztowanie” trzymające ząb. Jej niedobór to najprostsza droga do krwawienia i osłabienia dziąseł.
Gdzie szukać: papryka, natka pietruszki, owoce dzikiej róży, cytrusy, kiwi.
2. Kwasy Omega-3 – walka ze stanem zapalnym
Recesja często wynika z przewlekłego stanu zapalnego (paradontozy). Omega-3 działają jak naturalny lek przeciwzapalny.
Gdzie szukać: tłuste ryby morskie (łosoś, makrela), siemię lniane, orzechy włoskie, olej lniany.
3. Wapń i Witamina D3 – mocne podparcie
Dziąsła obsuwają się również wtedy, gdy zanika kość, w której osadzone są zęby. Wapń buduje kość, a witamina D3 pozwala go przyswoić.
Gdzie szukać: nabiał, fortyfikowane napoje roślinne, ryby z ośćmi (szprotki), a w przypadku D3 – suplementacja (zwłaszcza jesienią i zimą).
4. Koenzym Q10
Badania sugerują, że osoby z chorobami dziąseł mają niski poziom tego związku. Koenzym Q10 pomaga w regeneracji tkanek i przyspiesza gojenie.
Gdzie szukać: wołowina, drób, tłuste ryby, podroby, szpinak.
Czego unikać?
Cukry proste i lepkie węglowodany: To idealna pożywka dla bakterii poddziąsłowych, które niszczą przyczep dziąsła do zęba.
Kwaśne napoje (soki, gazowane): Zmiękczają szkliwo przy szyjkach zębowych, co pogłębia problem nadwrażliwości przy recesji.
Praktyczna rada: Po jedzeniu owoców czy piciu soków nie myj zębów od razu (odczekaj 30 minut), aby nie „wetrzeć” kwasów w osłabione szyjki zębowe.
Czy palisz papierosy? To jeden z najsilniejszych czynników, który niszczy mikrokrążenie w dziąsłach i drastycznie przyspiesza ich obsuwanie się.